Ik krijg steeds vaker vragen van klanten over vocht en schimmelproblemen in huis. 
Soms gaat het om zichtbare zwarte plekken in de badkamer of slaapkamer. 
Soms ruikt een woning muf, voelt een ruimte klam aan of blijven ramen aan de binnenkant beslagen. 
En soms zijn er al gezondheidsklachten, zonder dat mensen direct de link leggen met hun woning.

Ook in De Gelderlander was hier deze week uitgebreid aandacht voor. 

https://www.gelderlander.nl/wonen/schimmel-en-vocht-probleem-voor-huurwoningen-in-helft-van-de-gevallen-veroorzaakt-door-gedrag-bewoner~ad959c07/

Dat is niet vreemd, want vocht en schimmel in woningen komen veel vaker voor dan veel mensen denken. 
Uit recente cijfers blijkt dat ongeveer 1 op de 5 huishoudens in Nederland last heeft van vocht of schimmel in de woning.
Vanuit bouwbiologisch oogpunt is schimmel nooit zomaar een vlekje op de muur. Het is meestal een duidelijk signaal dat er iets in de woning niet in balans is. 
Denk aan te veel vocht, te weinig ventilatie, koude oppervlakken, bouwkundige gebreken, verkeerd materiaalgebruik of een combinatie daarvan.

Schimmel is geen schoonmaakprobleem

Veel mensen proberen schimmel eerst zelf weg te poetsen. 
Dat is begrijpelijk, maar meestal lost het weinig op. 
Want schimmel ontstaat niet zomaar. Schimmel groeit alleen waar vocht aanwezig blijft.
Alleen schoonmaken of overschilderen pakt dus vooral het zichtbare gevolg aan. De echte vraag is: waarom blijft die plek vochtig?

Zolang de oorzaak niet wordt onderzocht en opgelost, komt schimmel vaak terug. Soms op dezelfde plek, soms ergens anders in huis.

Hoe ontstaat vocht en schimmel in huis?

Vocht en schimmel kunnen verschillende oorzaken hebben. 
In de praktijk is het vaak een combinatie van factoren.

Veelvoorkomende oorzaken zijn:

●onvoldoende ventilatie

●te weinig of ongelijkmatig verwarmen

●koudebruggen in muren, vloeren, plafonds of kozijnen

●lekkages aan dak, gevel, leidingwerk of badkamer

●optrekkend vocht vanuit fundering of kruipruimte

●doorslaand vocht via de gevel

was drogen in huis

●koken en douchen zonder goede afzuiging

●meubels of gordijnen strak tegen koude buitenmuren

●verkeerd aangebrachte isolatie

●dampdichte materialen waardoor vocht opgesloten raakt

●vervuilde of slecht werkende ventilatiesystemen
 

Bouwbiologisch gezien gaat het niet om één losse oorzaak, maar om het totaalplaatje. 
Een woning moet droog, warm, ventilerend en materiaaltechnisch goed in balans zijn.

Komt schimmel alleen voor in oude woningen?

Nee. Schimmel komt voor in oude én nieuwe woningen.
Bij oudere woningen zie je vaker problemen door koude muren, slechte isolatie, optrekkend vocht, lekkages, oude gevels of natuurlijke tocht die later is dichtgezet zonder goede ventilatie-oplossing.

Bij nieuwe of gerenoveerde woningen ontstaat juist vaak een ander probleem. 
Deze woningen zijn meestal veel luchtdichter. Dat is gunstig voor energiebesparing, maar vocht kan daardoor minder vanzelf weg.
Als ventilatie niet goed is ontworpen, verkeerd wordt gebruikt of te laag staat, kan vocht zich ophopen.

Ook zit er in nieuwe woningen of verbouwde huizen vaak nog bouwvocht in vloeren, muren, stucwerk en beton. 
Als dit onvoldoende kan drogen, kan dat later problemen geven.
Een energiezuinige woning is dus niet automatisch een gezonde woning. 
Pas als isolatie, ventilatie, verwarming, materiaalgebruik en vochtbalans goed op elkaar zijn afgestemd, ontstaat een gezond binnenklimaat.

Hoe herken je vocht en schimmelproblemen?

Schimmel is niet altijd direct zichtbaar. 
Soms zit het achter meubels, onder vloerbedekking, achter voorzetwanden, in kitranden of in koude hoeken.

Let op deze signalen:

●zwarte, grijze, groene of bruine plekken op muren, plafonds of kitranden

●muffe of kelderachtige geur

●condens aan de binnenkant van ramen

●vochtplekken op muren of plafonds

●loslatend behang of bladderende verf

●rottend hout of zachte plekken in kozijnen

●zilvervisjes of ander vochtminnend ongedierte

●een ruimte die kil, klam of zwaar aanvoelt

●klachten die vooral thuis, in de slaapkamer of in bepaalde ruimtes erger worden
 

Vooral een muffe geur wordt vaak onderschat. Je hoeft schimmel niet altijd te zien om toch een vochtprobleem te hebben.

Wat doet vocht en schimmel met je gezondheid?

Een woning hoort een plek te zijn waar je lichaam kan herstellen. 
Zeker de slaapkamer is belangrijk, omdat je daar iedere nacht veel uren doorbrengt. 
Als juist daar sprake is van vocht, schimmel of slechte ventilatie, kan dat op termijn invloed hebben op je gezondheid.

Mogelijke klachten zijn:

●keelpijn

●hoesten

●niezen

●verstopte neus

●prikkende ogen

●benauwdheid

●piepende ademhaling

●hoofdpijn

●vermoeidheid

●slechter slapen

●verergering van astma, COPD of allergieën

●een algemeen gevoel van niet fit zijn
 

Wat belangrijk is: klachten beginnen vaak licht.
Een beetje hoesten. Een verstopte neus in de ochtend. Vaker hoofdpijn. Slechter slapen. Vermoeid wakker worden. Een kind dat steeds verkouden lijkt. Of luchtwegklachten die maar niet helemaal verdwijnen.
Omdat dit langzaam ontstaat, wennen mensen eraan. Maar als de oorzaak in de woning blijft bestaan, kunnen klachten in de loop van de tijd toenemen of steeds vaker terugkomen.

Waarom onderzoek naar de oorzaak zo belangrijk is

Bij vocht en schimmel is goed onderzoek geen luxe, maar noodzakelijk om tot een echte oplossing te komen.
Zonder onderzoek blijft het vaak gokken. 
Dan wordt er schoongemaakt, geverfd, extra geventileerd of een apparaat geplaatst, terwijl de echte oorzaak misschien ligt in een koudebrug, lekkage, verkeerd isolatiemateriaal, optrekkend vocht of een slecht werkend ventilatiesysteem.

Daarom is het belangrijk om te kijken naar vragen zoals:

●Waar komt het vocht precies vandaan?

●Is het condensatie, lekkage, optrekkend vocht of doorslaand vocht?

●Werkt de ventilatie voldoende?

●Wordt de woning gelijkmatig verwarmd?

●Zijn er koudebruggen aanwezig?

●Is de luchtvochtigheid structureel te hoog?

●Zijn materialen dampopen of juist dampdicht?

●Zit het probleem vooral in de badkamer, slaapkamer, woonkamer of kruipruimte?

●Is er sprake van bouwvocht na renovatie of nieuwbouw?
 

Pas als de oorzaak duidelijk is, kun je gericht oplossen. 
Anders blijft het symptoombestrijding.

Wat kun je zelf doen?

Er zijn een aantal praktische stappen die kunnen helpen. Zeker bij lichte of beginnende vochtproblemen.

Ventileer dagelijks en continu
Zet ventilatieroosters open en gebruik mechanische ventilatie zoals bedoeld. Alleen af en toe een raam openzetten is meestal niet genoeg. Luchten is tijdelijk; ventileren is voortdurend verversen.

Verwarm gelijkmatig
Laat ruimtes niet te veel afkoelen. Koude oppervlakken trekken vocht aan, waardoor condens en schimmel sneller ontstaan.

Beperk vochtproductie
Gebruik afzuiging tijdens douchen en koken. Droog de badkamer na het douchen. Kook met deksel op de pan. Droog was bij voorkeur buiten of in een goed geventileerde ruimte.

Zet meubels vrij van koude buitenmuren
Laat ruimte tussen kast en muur, zodat lucht kan circuleren.

Controleer ventilatie en afzuiging
Roosters, filters en ventilatiekanalen kunnen vervuild raken. Dan lijkt er ventilatie aanwezig, maar werkt het systeem onvoldoende.

Verwijder zichtbare schimmel zorgvuldig
Maak schimmel niet droog schoon, want dan kunnen sporen zich verspreiden. Bij poreuze materialen zoals kit, gips, hout of behang kan schimmel dieper in het materiaal zitten.

Pak de oorzaak aan
Dit is de belangrijkste stap. Als het vochtprobleem blijft bestaan, komt de schimmel terug.

Wanneer laat je deskundig iemand meekijken?

Als schimmel terugkomt, als ruimtes muf blijven ruiken, als ramen vaak nat zijn aan de binnenkant of als er gezondheidsklachten spelen, is het verstandig om deskundig onderzoek te laten doen.
Niet omdat iedere schimmelplek meteen paniek hoeft te geven, maar omdat je zonder goed onderzoek vaak niet weet wat je precies moet oplossen.

Vanuit bouwbiologisch oogpunt kijken we naar de woning als geheel. 
Niet alleen naar de schimmelplek, maar naar de samenhang tussen ventilatie, vocht, temperatuur, bouwkundige details, materiaalgebruik en het dagelijks gebruik van de woning.

Bij Human House Healthy kijken we naar de relatie tussen woning en gezondheid. 
Want een gezonde woning gaat niet alleen over energiezuinigheid of comfort. 
Het gaat ook over frisse lucht, droge muren, passende materialen en een binnenklimaat waarin je lichaam kan herstellen.

Conclusie: 

schimmel vertelt iets over je woning.
Schimmel is nooit zomaar een vlek. 
Het is een signaal dat vocht, ventilatie, temperatuur of bouwkundige details niet goed in balans zijn.

Wie alleen de schimmel verwijdert, pakt meestal het gevolg aan. 
Wie de oorzaak onderzoekt, werkt aan een echte oplossing.

Een droge, frisse en goed geventileerde woning is geen luxe. 
Het is een belangrijke basis voor gezondheid, herstel en prettig wonen.

Voor meer informatie of advies:

https://humanhousehealthy.nl/gezond-wonen/

Artikel:
Martin Sevink 
www.humanhousehealthy.nl 

Gezond Leven én Wonen 💚