Frisse lucht is meer dan af en toe een raam openzetten

We brengen een groot deel van onze tijd binnen door. 
Toch staan we vaak nauwelijks stil bij de lucht die we daar de hele dag inademen.
In een woning komen voortdurend vocht, CO₂, geuren, fijnstof en vluchtige stoffen vrij. 
Bijvoorbeeld door ademen, koken, douchen, schoonmaken, meubels, vloerafwerking en bouwmaterialen.

Zonder voldoende ventilatie en luchtcirculatie kunnen deze stoffen zich in huis ophopen.

Een raam af en toe tien minuten openzetten helpt, maar is niet hetzelfde als continu ventileren.
Bij Human House Healthy kijken we daarom niet alleen óf er ventilatie aanwezig is. We kijken ook naar de vraag:

Komt de verse lucht daadwerkelijk op de juiste plaats en kan de gebruikte lucht de woning ook weer verlaten?

Wat is ventilatie?

Ventileren betekent dat gebruikte binnenlucht voortdurend wordt vervangen door verse buitenlucht.

Dat kan op verschillende manieren:

• via ventilatieroosters;
• via klepramen;
• met natuurlijke ventilatie;
• met mechanische afzuiging;
• met balansventilatie;
• met een ventilatiesysteem met warmteterugwinning, oftewel WTW.

Goede ventilatie bestaat eigenlijk altijd uit drie onderdelen:

luchttoevoer → luchtstroming door de woning → luchtafvoer

Ontbreekt één van deze drie, dan kan de ventilatie minder goed functioneren.
Ventileren en luchten zijn niet hetzelfde
Deze twee begrippen worden vaak door elkaar gebruikt.

Ventileren
Ventileren gebeurt continu.
Verse buitenlucht komt voortdurend naar binnen en gebruikte binnenlucht wordt afgevoerd.

Luchten
Luchten is tijdelijk een grote hoeveelheid lucht verversen door bijvoorbeeld ramen en deuren gedurende enkele minuten tegenover elkaar open te zetten.

Dat kan nuttig zijn:

• na het slapen;
• na het douchen;
• tijdens en na het koken;
• na schoonmaken;
• na schilderen of klussen;
• wanneer veel mensen in één ruimte aanwezig zijn geweest.

Luchten is dus een aanvulling op ventileren, maar geen vervanging ervan.

Waarom moet een woning eigenlijk ventileren?

In huis produceren we voortdurend vocht en verontreinigingen.
Alleen al door aanwezig te zijn verandert de samenstelling van de binnenlucht.
Daarnaast kunnen stoffen vrijkomen uit bijvoorbeeld:

• meubels;
• matrassen;
• vloerbedekking;
• verf;
• lijmen;
• schoonmaakmiddelen;
• kaarsen;
• koken;
• printers;
• bouwmaterialen.

Ook vocht afkomstig van douchen, koken, wassen en ademen moet worden afgevoerd.
Onvoldoende ventilatie kan daardoor bijdragen aan een minder prettig binnenklimaat, te hoge CO₂-waarden, vochtproblemen en uiteindelijk ook schimmelvorming.

Ventileren is daarom geen luxe.
Het is een basisvoorwaarde voor een gezond binnenklimaat.

Luchtcirculatie: het vergeten onderdeel

Verse lucht naar binnen brengen is één ding.
Maar die lucht moet zich vervolgens ook door het huis kunnen bewegen.
Dat noemen we luchtcirculatie of luchtstroming.

In veel woningen wordt verse lucht toegevoerd in bijvoorbeeld:

• woonkamer;
• slaapkamers;
• werkkamers.

De lucht stroomt vervolgens door de woning richting ruimten waar deze wordt afgevoerd, zoals:

• keuken;
• badkamer;
• toilet.

Daarvoor moet de lucht zich tussen de verschillende ruimten kunnen verplaatsen.
Dat gebeurt bijvoorbeeld via ruimte onder binnendeuren of via speciale overstroomroosters.
Wanneer deze luchtweg wordt geblokkeerd, kan een ventilatiesysteem wel draaien, maar toch onvoldoende functioneren.

Een simpel voorbeeld
Stel dat in de slaapkamer een ventilatierooster openstaat.
Verse lucht komt naar binnen.
Maar de deur sluit vrijwel luchtdicht aan op de vloer en er is geen andere doorgang voor de lucht.
Dan kan de binnenkomende lucht moeilijk verder richting het afzuigpunt in bijvoorbeeld de badkamer of het toilet.

Het gevolg?

De luchtverversing kan veel kleiner zijn dan je op basis van het aanwezige ventilatiesysteem zou verwachten.
Een goed ventilatiesysteem heeft dus niet alleen toevoer en afvoer nodig, maar ook een vrije luchtweg daartussen.

Een ventilator is geen ventilatie

Dit is een belangrijk verschil.
Een ventilator kan lucht uitstekend door een ruimte laten bewegen.
Maar wanneer er geen verse buitenlucht wordt aangevoerd, blijft het grotendeels dezelfde binnenlucht die wordt rondgeblazen.

Hetzelfde geldt voor veel airconditioners.
Een airco kan een ruimte koelen en de lucht laten circuleren, maar veel systemen voeren niet automatisch verse buitenlucht aan.

Luchtverplaatsing is dus niet hetzelfde als luchtverversing.

Hoe herken je onvoldoende ventilatie?

Slechte ventilatie is niet altijd direct zichtbaar.
Soms zijn er wel aanwijzingen.
Denk bijvoorbeeld aan:

• een muffe slaapkamer in de ochtend;
• condens op ramen;
• langdurig hoge luchtvochtigheid;
• terugkerende schimmel;
• een bedompte geur;
• hoofdpijn of een duf gevoel in een ruimte;
• snel oplopende CO₂-waarden;
• vocht dat na douchen lang aanwezig blijft;
• een woonkamer die bij meerdere personen snel benauwd aanvoelt.

Maar ook een ruimte die fris ruikt kan onvoldoende worden geventileerd.
Ruiken alleen is daarom geen betrouwbare meetmethode.

CO₂ als aanwijzing voor ventilatie

CO₂, oftewel kooldioxide, komt onder andere vrij wanneer wij uitademen.
Daarom kan de CO₂-concentratie in een ruimte helpen om inzicht te krijgen in de luchtverversing wanneer mensen aanwezig zijn.
Wanneer meerdere mensen langere tijd in een slecht geventileerde ruimte verblijven, kan de CO₂-concentratie snel oplopen.
Met een CO₂-meter kun je bijvoorbeeld volgen wat er gebeurt:

• 's nachts in de slaapkamer;
• tijdens een vergadering;
• wanneer meerdere mensen in de woonkamer zitten;
• tijdens thuiswerken;
• wanneer ventilatieroosters gesloten zijn;
• wanneer de mechanische ventilatie hoger wordt gezet.

Een CO₂-meter vertelt echter niet alles over de kwaliteit van de lucht.
Een lage CO₂-waarde betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat er geen fijnstof, VOC's, formaldehyde of andere stoffen aanwezig zijn.

Daarom kijken wij liever naar het totale binnenklimaat.

Natuurlijke ventilatie

Vooral oudere woningen hebben vaak natuurlijke ventilatie.
Verse lucht komt binnen via bijvoorbeeld:

• ventilatieroosters;
• klepramen;
• naden en kieren.

Gebruikte lucht wordt vervolgens via natuurlijke afvoerkanalen afgevoerd.

Dit systeem is mede afhankelijk van:

• wind;
• temperatuurverschillen;
• positie van roosters;
• open of gesloten binnendeuren;
• vervuiling van roosters en kanalen;
• gedrag van bewoners.

Een probleem kan ontstaan wanneer een oude woning grondig wordt geïsoleerd en luchtdichter wordt gemaakt.
Kieren die vroeger onbedoeld voor luchtverversing zorgden verdwijnen.

Isoleren zonder tegelijkertijd naar ventilatie te kijken kan daardoor het binnenklimaat veranderen.

Mechanische ventilatie

Veel woningen hebben mechanische afzuiging.
Daarbij wordt gebruikte lucht mechanisch afgezogen vanuit bijvoorbeeld:

• keuken;
• badkamer;
• toilet.

Verse lucht komt via ventilatieroosters in woonkamer en slaapkamers naar binnen.
Een veel voorkomende fout is dat bewoners ventilatieroosters sluiten omdat ze last hebben van tocht of verkeersgeluid.
Maar wanneer er wel lucht wordt afgezogen en onvoldoende verse lucht kan worden toegevoerd, raakt het ventilatieprincipe uit balans.

De lucht zoekt vervolgens zelf een andere weg.
Bijvoorbeeld via:

• naden;
• kieren;
• kruipruimte;
• andere ongewenste openingen.

Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de ventilator te kijken, maar naar het hele luchtpad door de woning.

Balansventilatie en WTW

Moderne en goed geïsoleerde woningen hebben steeds vaker balansventilatie.
Hierbij wordt lucht mechanisch aangevoerd én afgevoerd.
Bij een systeem met warmteterugwinning, een WTW-installatie, wordt een groot deel van de warmte uit de afgevoerde lucht gebruikt om de verse buitenlucht voor te verwarmen.
Dat kan comfortabel en energiezuinig zijn.
Maar zo'n installatie moet wel:

• goed ontworpen zijn;
• juist ingesteld zijn;
• voldoende capaciteit hebben;
• correct zijn ingeregeld;
• goed worden onderhouden;
• schone filters hebben;
• schone ventilatiekanalen hebben.

Een technisch aanwezig ventilatiesysteem is dus niet automatisch hetzelfde als een goed functionerend ventilatiesysteem.

Ventilatie en energie besparen

Bij energiebesparing ontstaat soms de neiging om zoveel mogelijk ramen en ventilatieroosters gesloten te houden.
Dat lijkt logisch: warme lucht naar buiten betekent immers warmteverlies.
Maar een woning heeft ook verse lucht nodig.
De kunst is daarom niet om zo weinig mogelijk te ventileren, maar om goed en gecontroleerd te ventileren.
Dat wordt steeds belangrijker naarmate woningen beter geïsoleerd en luchtdichter worden.
Een goed ontworpen woning combineert daarom:

• goede isolatie;
• kierdichting;
• gecontroleerde ventilatie;
• goede luchtcirculatie;
• comfortabele temperaturen;
• beperking van warmteverlies.

Vanuit de bouwbiologie bekijken we deze onderdelen niet los van elkaar.
Een energiezuinige woning moet uiteindelijk ook een gezonde woning blijven.

Ventilatie en luchtvochtigheid

Ventilatie speelt ook een belangrijke rol bij de vochtbalans in huis.
Door:

• douchen;
• koken;
• wassen;
• slapen;
• ademen;
• was binnenshuis drogen;

komt dagelijks vocht in de woning terecht.
Wanneer dit vocht onvoldoende wordt afgevoerd, kan de relatieve luchtvochtigheid oplopen.
Vooral op koude oppervlakken kan dat problemen veroorzaken.
Denk aan:

• koude buitenmuren;
• hoeken;
• kozijnen;
• koudebruggen;
• oppervlakken achter meubels.

Daar kan de relatieve luchtvochtigheid plaatselijk veel hoger worden dan midden in de kamer.
Dat vergroot het risico op condens en schimmelgroei.
Daarom horen ventilatie, temperatuur en luchtvochtigheid altijd bij elkaar.

Ook meubels kunnen de luchtcirculatie beïnvloeden

Dit wordt regelmatig vergeten.
Een grote kast strak tegen een koude buitenmuur kan ervoor zorgen dat daarachter nauwelijks lucht circuleert.
De muur blijft daardoor kouder en vocht kan er minder gemakkelijk verdwijnen.
Ook andere factoren kunnen plaatselijk invloed hebben op de luchtbeweging:

• zware gordijnen;
• grote meubels;
• gesloten nissen;
• dichtgebouwde radiatoren;
• volledig afgesloten binnendeuren.

Soms zit een vocht- of schimmelprobleem daarom niet alleen in de hoeveelheid ventilatie, maar ook in de plaatselijke luchtstroming en oppervlaktetemperatuur.

Ventilatie in de slaapkamer

De slaapkamer verdient extra aandacht.
We liggen er vele uren achter elkaar en produceren tijdens de nacht continu:

• CO₂;
• waterdamp;
• warmte.

Wanneer een slaapkamer slecht wordt geventileerd, kan de CO₂-concentratie gedurende de nacht behoorlijk oplopen.
Juist daarom is het interessant om niet alleen overdag een meting te doen.
Een meting gedurende de hele nacht laat veel beter zien hoe de slaapkamer werkelijk functioneert terwijl deze wordt gebruikt.

Ventilatie na isoleren of verbouwen

Ga je een woning:

• isoleren;
• renoveren;
• luchtdicht maken;
• kozijnen vervangen;
• een dak isoleren;
• vloeren of gevels na-isoleren?

Dan is het verstandig om ventilatie al in het ontwerp mee te nemen.
Een woning verandert namelijk bouwfysisch wanneer ongecontroleerde kieren worden afgesloten.
Dat is op zichzelf vaak juist wenselijk.
Maar de verdwenen ongecontroleerde luchtlekken moeten worden vervangen door een doordachte vorm van gecontroleerde ventilatie.

Niet:
eerst alles dichtmaken en daarna ontdekken dat het binnenklimaat niet meer prettig is.
Maar:
isoleren, kierdichting en ventilatie als één geheel bekijken.

Dat is een belangrijk uitgangspunt binnen de bouwbiologie.

Hoe weet je of jouw woning voldoende ventileert?

Dat is niet altijd met één meting te beantwoorden.
Wij kijken bijvoorbeeld naar:

• het type ventilatiesysteem;
• aanwezige luchttoevoer;
• plaats van afzuigpunten;
• luchtstroming tussen ruimten;
• gebruik van ventilatieroosters;
• CO₂-verloop;
• temperatuur;
• relatieve luchtvochtigheid;
• eventuele condens;
• vocht- en schimmelplekken;
• gebruik van de verschillende ruimtes.

Juist de combinatie hiervan vertelt vaak veel meer dan één losse meetwaarde.

Binnenklimaat laten onderzoeken

Heb je het idee dat de lucht in huis niet prettig is?
Of heb je bijvoorbeeld last van:

• hoge CO₂-waarden;
• condens;
• vocht;
• schimmel;
• een muffe slaapkamer;
• onvoldoende luchtverversing;
• grote verschillen tussen kamers;
• of twijfel over je ventilatiesysteem?

Dan kunnen we bij Human House Healthy verder kijken.
Bij onze Binnenklimaatcheck / Wooncheck Gezond Binnenklimaat bekijken we niet alleen één afzonderlijke factor.

Afhankelijk van de situatie kunnen we onder andere kijken naar:

• CO₂;
• temperatuur;
• relatieve luchtvochtigheid;
• fijnstof;
• VOC;
• formaldehyde;
• ventilatie;
• luchtcirculatie;
• mogelijke bouwkundige oorzaken.

Zo ontstaat een veel completer beeld van wat er daadwerkelijk in de woning gebeurt.
Gezond wonen begint met begrijpen wat er in je huis gebeurt
Een woning kan uitstekend geïsoleerd zijn en toch een minder prettig binnenklimaat hebben.
En een ventilatiesysteem kan aanwezig zijn zonder dat de lucht daadwerkelijk goed door alle ruimtes stroomt.

Daarom kijken wij verder dan alleen het apparaat aan de muur of het ventilatierooster boven het raam.
Hoe komt de lucht binnen?
Waar stroomt deze naartoe?
Waar wordt de lucht afgevoerd?
En wat meten we wanneer de woning daadwerkelijk wordt gebruikt?

Dat totaalbeeld helpt om gericht te verbeteren.

Wil je weten hoe gezond het binnenklimaat in jouw woning of werkruimte is?

Bekijk hier onze Wooncheck Gezond Binnenklimaat of neem contact op met Human House Healthy.

Human House Healthy
Gezond leven én wonen, op een natuurlijke manier!

Doe de Wooncheck Gezonde Binnenklimaat! bij Human House Healthy


 

We besteden extra aandacht aan slaap-, werk- en rustplekken

Wat ontvang je?

Mondelinge uitleg tijdens de meeting
Duidelijk leesbaar rapport met de meetwaardes en streefwaardes
Indien nodig aanbevelingen

Inzicht in mogelijke bronnen zoals meubels, vloerafwerking, isolatie, ventilatie of leefpatronen
 

Duur: ongeveer 2 uur

Kosten: € 225,00 inclusief BTW, exclusief brandstof/reistijd vergoeding van € 0,50 per KM

Voor meer informatie of een het maken van een afspraak:
info@humanhousehealthy.nl
Martin 06 22905643

We meten o.a. in Achterhoek, Terborg, Ulft, Varsseveld, Doetinchem, Arnhem, Gelderland

Lees hier meer over:

CO₂
VOS / VOC
Formaldehyde
Fijnstof
Ventilatie en luchtcirculatie
Temperatuur en luchtvochtigheid